Własne systemy szkolne mają Anglia, Szkocja, Walia i Irlandia Północna. Opisujemy Anglię, a różnice w pozostałych częściach kraju – w osobnych akapitach.
W Anglii obowiązek nauki w pełnym wymiarze zaczyna się po piątych urodzinach dziecka – od 31 grudnia, 31 marca albo 31 sierpnia, zależnie od tego, która z tych dat wypada najwcześniej. W praktyce większość dzieci idzie do szkoły rok wcześniej: do klasy Reception we wrześniu po czwartych urodzinach. Szkołę można opuścić w ostatni piątek czerwca, jeśli uczeń skończy 16 lat przed końcem wakacji. To jednak nie koniec nauki: do 18. roku życia trzeba uczyć się dalej w pełnym wymiarze, zacząć praktykę zawodową (apprenticeship) albo pracować lub działać jako wolontariusz co najmniej 20 godzin tygodniowo i równolegle uczyć się w niepełnym wymiarze.
Edukacja domowa (home education) jest dozwolona. Rodzice nie muszą trzymać się krajowej podstawy programowej, ale odpowiadają za to, by dziecko od 5. roku życia miało odpowiednią naukę w pełnym wymiarze.
Angielska szkoła dzieli się na etapy kluczowe (key stages), a kolejne klasy nazywa się „latami” (Year 1, Year 2 itd.):
Szkoły państwowe to m.in. szkoły samorządowe, akademie i free schools (mogą mieć własny program), szkoły wyznaniowe oraz grammar schools z testem wstępnym.
W Anglii i Walii nie ma jednego kalendarza dla całego kraju. Terminy podają rady lokalne (councils), a część szkół – zwłaszcza akademie i szkoły wyznaniowe – może mieć własne daty. Rok dzieli się na trzy trymestry, a w środku każdego jest tygodniowa przerwa (half term).
Przykład: kalendarz Manchesteru na rok 2026/2027 (obowiązuje w większości szkół w mieście):
Szkocja ma inny rytm roku: nauka zaczyna się w sierpniu i kończy pod koniec czerwca. W Edynburgu uczniowie wracają do szkół w środę 12 sierpnia 2026, przerwę październikową mają od 9 do 19 października, święta od 19 grudnia 2026 do 5 stycznia 2027, przerwę lutową od 12 do 21 lutego, a ferie wiosenne od 3 do 19 kwietnia 2027. Rok kończy się we wtorek 29 czerwca 2027. Inne szkockie rady mają podobne, ale nie identyczne terminy.
Irlandia Północna: według kalendarza ministerstwa edukacji szkoły wracają po wakacjach 1 września 2026, a wakacje letnie zaczynają się 1 lipca 2027. Wolne są m.in. 29–30 października 2026, od 21 grudnia 2026 do 1 stycznia 2027, 11–12 lutego, 17 marca (dzień św. Patryka) i od 25 marca do 2 kwietnia 2027.
W angielskiej podstawówce są krajowe sprawdziany: w Year 1 test czytania metodą fonetyczną (phonics screening check), w Year 4 sprawdzian z tabliczki mnożenia, a w Year 6 testy z czytania, matematyki oraz gramatyki, interpunkcji i ortografii. W Year 7–9 nie ma formalnych egzaminów. Najważniejsze są egzaminy GCSE, które większość uczniów zdaje w Year 11. Ocenia się je w skali od 9 (najwyższa) do 1. Ocena 4 to „standardowe” zaliczenie, a 5 – „mocne”. Kto nie uzyska co najmniej 4 z angielskiego i matematyki, musi po 16. roku życia dalej się ich uczyć i zdawać je ponownie.
Miejsce w szkole państwowej w Anglii załatwia się przez lokalną radę (council) – to ona wskazuje szkoły w okolicy i zasady przyjęć. O dokumenty potrzebne przy zapisie najlepiej zapytać w radzie lub szkole. Wszystkie dzieci w wieku 5–16 lat mają prawo do bezpłatnego miejsca w szkole państwowej. Do szkół prywatnych (independent schools), które pobierają czesne, zgłasza się dziecko bezpośrednio.
Dziecko, które słabo zna angielski, zwykle trafia do zwykłej klasy. O dodatkową pomoc w nauce języka (EAL – English as an additional language) warto zapytać już przy zapisie, bo formy wsparcia ustala szkoła.
Polskiego dziecko może się uczyć w dwóch szkołach polskich przy Ambasadzie RP w Londynie, które prowadzi ORPEG. W wielu miastach działają też polskie szkoły sobotnie prowadzone przez organizacje polonijne.
Źródła: GOV.UK: National curriculum, GOV.UK: School leaving age, Manchester City Council: term dates, City of Edinburgh Council: term dates 2026/27, Department of Education NI: school holidays. Stan na 19.10.2026.
poleca: