Niemcy – szkoła i rok szkolny 2026/2027

Obowiązek szkolny w Niemczech

W Niemczech szkołami zarządzają landy, więc wiele zasad różni się w zależności od regionu. Obowiązek szkolny obejmuje dzieci, które skończą 6 lat przed tzw. dniem granicznym – każdy land wyznacza go między 30 czerwca a 30 września. Na wniosek rodziców młodsze dziecko może pójść do szkoły wcześniej.

Obowiązek nauki w pełnym wymiarze (Vollzeitschulpflicht) trwa 9 lat, a w Berlinie, Brandenburgii, Bremie i Turyngii – 10 lat (w Nadrenii Północnej-Westfalii 9 albo 10). Kto potem nie chodzi do szkoły dziennej, musi uczęszczać do szkoły zawodowej w niepełnym wymiarze (Berufsschulpflicht) – zwykle przez trzy lata, tyle ile trwa nauka zawodu. Edukacja domowa w Niemczech co do zasady nie jest dozwolona: obowiązek szkolny oznacza obowiązek chodzenia do szkoły.

Jak wygląda szkoła w Niemczech

• szkoła podstawowa (Grundschule) – klasy 1–4, w Berlinie i Brandenburgii 1–6; dzieci od 6 do 10 (12) lat,
• szkoła średnia I stopnia (Sekundarstufe I) – do 9. lub 10. klasy, mniej więcej do 15–16 lat. Po podstawówce uczniowie trafiają do różnych typów szkół: Hauptschule, Realschule, Gymnasium albo szkoły łączącej dwie lub trzy ścieżki (np. Gesamtschule); większość landów zlikwidowała już osobne szkoły Hauptschule i Realschule,
• szkoła średnia II stopnia (Sekundarstufe II) – wyższe klasy gimnazjum (gymnasiale Oberstufe) zakończone maturą (Abitur), szkoły zawodowe w pełnym wymiarze albo nauka zawodu w systemie dualnym.

Rok szkolny 2026/2027 w Niemczech

Formalnie rok szkolny trwa od 1 sierpnia do 31 lipca, ale faktyczny początek nauki zależy od tego, kiedy w danym landzie kończą się wakacje. Wakacje letnie ustala Konferencja Ministrów Edukacji (KMK): trwają co najmniej sześć tygodni, a terminy w landach są rozłożone w okresie od 20 czerwca do 15 września.

Według kalendarza KMK pierwsze lekcje po wakacjach 2026 r. wypadają między 10 sierpnia 2026 (Hesja, Nadrenia-Palatynat, Saara) a 15 września 2026 (Bawaria). Ostatni dzień nauki przed wakacjami 2027 r. przypada między 25 czerwca 2027 (Hesja, Nadrenia-Palatynat, Saara) a 30 lipca 2027 (Bawaria). Przykłady:

• Berlin – nauka od 24 sierpnia 2026 do 30 czerwca 2027; ferie jesienne 19–31 października 2026, zimowe 1–6 lutego 2027, wielkanocne 22 marca – 2 kwietnia 2027,
• Bawaria – nauka od 15 września 2026 do 30 lipca 2027; ferie jesienne 2–6 listopada 2026, lutowe 8–12 lutego 2027, wielkanocne 22 marca – 2 kwietnia 2027, zielonoświątkowe 18–28 maja 2027.

Pierwszy i ostatni dzień nauki wyliczyliśmy z dat ferii podanych przez KMK; szkoły mogą mieć też ruchome dni wolne. Terminy dla wszystkich 16 landów: kalendarz ferii KMK 2026/2027.

Oceny i egzaminy

W niemieckich szkołach obowiązuje sześciostopniowa skala ustalona przez KMK, w której 1 to ocena najlepsza: sehr gut (1), gut (2), befriedigend (3), ausreichend (4), mangelhaft (5), ungenügend (6). Ocena 4 jest ostatnią pozytywną.

Po szkole podstawowej nie ma egzaminu zewnętrznego – przejście do szkoły średniej regulują przepisy landu. Po 9. klasie można uzyskać pierwsze świadectwo ukończenia szkoły (Erster Schulabschluss), jeśli uczeń ma co najmniej ocenę „4” ze wszystkich przedmiotów albo średnio. Po 10. klasie zdobywa się świadectwo średnie (Mittlerer Schulabschluss); w większości landów trzeba do niego zdać egzamin końcowy, a w większości uczniowie piszą centralne egzaminy przygotowane na poziomie landu.

Polski uczeń w szkole w Niemczech

Zasadniczo dziecko chodzi do szkoły podstawowej w swoim rejonie. W niektórych landach, np. w Nadrenii Północnej-Westfalii i Szlezwiku-Holsztynie, rodzice mogą wybrać inną szkołę, a w Berlinie zależy to od wolnych miejsc. Terminy i dokumenty potrzebne do zapisu podaje gmina albo szkoła. Nauka w szkołach publicznych jest bezpłatna.

Dla dzieci, które dopiero uczą się niemieckiego, landy organizują kursy przygotowawcze, osobne klasy z intensywną nauką języka (nazywane np. Deutschförderklassen albo Übergangsklassen) oraz dodatkowe zajęcia z niemieckiego jako drugiego języka (Deutsch als Zweitsprache, DaZ) dla uczniów zwykłych klas.

Od 1 sierpnia 2026 r. uczniowie 1. klasy mają prawo do opieki przez cały dzień (Ganztag); od roku 2029/2030 obejmie ono wszystkie klasy 1–4.

W Niemczech działa 11 szkół polskich przy polskich placówkach dyplomatycznych, prowadzonych przez ORPEG – m.in. w Berlinie, Hamburgu, Monachium i Kolonii.

Źródła: Eurydice: Niemcy – struktura systemu, Eurydice: Niemcy – ocenianie w szkole średniej I stopnia, KMK – ferie 2026/2027, BMBFSFJ – prawo do opieki całodziennej. Stan na 19.10.2026.